ARTYKUŁ ORYGINALNY
Koncepcja „Przemysł 4.0” w Polsce południowo-wschodniej w opinii przedsiębiorców: droga do zrównoważonego rozwoju czy bariera wzrostu?
 
Więcej
Ukryj
1
Institute of Social Sciences, The Jan Grodek State University in Sanok, Polska
 
Zaznaczeni autorzy mieli równy wkład w przygotowanie tego artykułu
 
 
Data nadesłania: 25-11-2025
 
 
Data ostatniej rewizji: 22-12-2025
 
 
Data akceptacji: 14-01-2026
 
 
Data publikacji online: 17-07-2026
 
 
Data publikacji: 17-07-2026
 
 
Autor do korespondencji
Piotr Frączek   

Institute of Social Sciences, The Jan Grodek State University in Sanok, Mickiewicza 21, 38-500, Sanok, Polska
 
 
Economic and Regional Studies 2026;19(2):272-289
 
SŁOWA KLUCZOWE
KODY KLASYFIKACJI JEL
A13
G30
O14
 
DZIEDZINY
STRESZCZENIE
Przedmiot i cel pracy: Badanie ma na celu przedstawienie opinii lokalnych przedsiębiorców na temat zmian technologicznych w ramach koncepcji „Przemysł 4.0” i określenie, jakie są główne determinanty i bariery w procesie zmian technologicznych na obszarach peryferyjnych. Materiały i metody: Badanie przeprowadzono wśród 133 lokalnych przedsiębiorców z terenu powiatów brzozowskiego, sanockiego, leskiego i bieszczadzkiego zlokalizowanych w Polsce południowo-wschodniej. Wyniki: W trakcie badań ustalono, że największą barierą we wprowadzaniu koncepcji Przemysł 4.0. na obszarach peryferyjnych były ograniczenia budżetowe, niechęć pracowników do zmian oraz obawy pracowników przed możliwością utraty pracy. Natomiast determinantami wprowadzania koncepcji było prowadzenie polityki zrównoważonego rozwoju, występowanie lokalnego ekosystemu wsparcia innowacji, współpraca z sektorem nauki oraz inwestycje w infrastrukturę technologiczną. Wnioski: Przeprowadzone badania wskazały, że przedsiębiorcy na obszarach peryferyjnych znajdują się dopiero w początkowej fazie transformacji cyfrowej bądź też nie planują jej wcale.
REFERENCJE (35)
1.
Aluchna, M., Cygler, J., Materna, G., Witek-Hajduk, M. K., & Marciszewska, E. (2013). Kooperencja przedsiębiorstw w dobie globalizacji: Wyzwania strategiczne, uwarunkowania prawne. Wolters Kluwer.
 
2.
Bratnicka, K. (2014). Twórczość i innowacyjność w przedsiębiorstwie. Pośrednicząca rola przedsiębiorczości organizacyjnej. Studia Ekonomiczne, (183 cz 1), 28-37.
 
3.
Chalvantharan A. (2023). Economic feasibility and water footprint analysis for smart irrigation systems in palm oil industry, Sustainability, 15, 10, 8069.
 
4.
Demianiuk, W., Szymańska, E. (2016). Regiony peryferyjne i czynniki ich dynamiki w teoriach rozwoju regionalnego, „Społeczeństwo i Ekonomia Society and Economics” 2(6).
 
5.
Dziurski, P. (2019). Innowacyjność jako determinanta relacji koopetycyjnych. Przegląd Organizacji, (5), 3-8.
 
6.
Eason, G., Noble, B., & Sneddon, I. N. (1955). On certain integrals of Lipschitz-Hankel type involving products of Bessel functions. Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series A, Mathematical and Physical Sciences, 247(935), 529-551.
 
7.
Feser J., Malizia E. (1999). Understanding Local Economic Development, Rutgers, Center for Urban Policy Research, New York.
 
8.
Gajdzik, B., Grabowska, S. (2018). Leksykon pojęć stosowanych w przemyśle 4.0. Zeszyty Naukowe. Organizacja i Zarządzanie/Politechnika Śląska, (132), 221-238.
 
9.
Gibson W. (2003), William Gibson interview with The Economist, The Economist, December.
 
10.
Gracel, J., Makowiec, M. (2017). Kluczowe kompetencje menedżera w dobie czwartej rewolucji przemysłowej- Przemysłu 4.0. Acta Universitatis Nicolai Copernici. Zarządzanie, 44(4), 105-129.
 
11.
Idczak P. (2013), Wielowymiarowa koncepcja peryferyjności regionalnej. Identyfikacja regionów peryferyjnych w Polsce, Difin S.A., Warszawa.
 
12.
Iwański, T., Gracel, J. (2016). Przemysł 4.0 Rewolucja już tu jest. Co o niej wiesz. Astor Whitepaper.
 
13.
Januszewska, K., Fetela, K. (2024). Przemysł 5.0 czyli współczesna rewolucja przemysłowa (w:) Olszowy J. (red.) Kognitywne i technologiczne przeobrażenia społeczeństwa: Edukacja, Konsumpcjonizm i Rynek Pracy w kontekście rozwoju sztucznej inteligencji i Przemysłu 5.0, ArchaeGraph, Łódź 2024.
 
14.
Kaczmar-Kolny, E., Pośpiech, W. (2023). Analiza rozwoju technologii w kontekście przemysłu 4.0 i 5.0. (In:) Matuszek, J., Kutschenreiter-Praszkiewicz, I. (ed.) Inżynieria produkcji 2023. Zaawansowane metody i narzędzia inżynierii przemysłowej, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Bielsko-Bialskiego.
 
15.
Kaczmarski, M., Frączek, P. (2021). The level of voivodeship development in Poland and its impact on financing the social assistance system. AD ALTA: Journal of Interdisciplinary Research, 11(2).
 
16.
Kiełtyka, L., Charciarek, K. (2019). Model zarządzania procesowego z wykorzystaniem nowoczesnych narzędzi Przemysłu 4.0. Przegląd Organizacji, 8, 5-12.
 
17.
Kiraga, K. (2016). Przemysł 4.0: 4. rewolucja przemysłowa według Festo. Autobusy: technika, eksploatacja, systemy transportowe, 17.
 
18.
Lasi, H., Fettke, P., Kemper, H. G., Feld, T., & Hoffmann, M. (2014). Industry 4.0. Business & information systems engineering, 6, 239-242.
 
19.
Lu, Y. (2017). Industry 4.0: A survey on technologies, applications and open research issues. Journal of industrial information integration, 6, 1-10.
 
20.
Marciniak, S. (2019). Metoda oceny pozaekonomicznych determinantów stymulujących innowacje procesowo-produktowe w gospodarce 4.0 i 5.0. Przegląd Organizacji, (9), 5-11.
 
21.
Moczydłowska, J. (2023). Przemysł 4.0 (?) Ludzie i technologie. Difin.
 
22.
Moloi, T., & Marwala, T. (2020). Introduction to artificial intelligence in economics and finance theories. In Artificial intelligence in economics and finance theories 1-12. Cham: Springer International Publishing.
 
23.
Müller J. M., Buliga O., Voigt K.I. (2018), Fortune Favors the Prepared: How SMEs Approach Business Model Innovations in Industry 4.0, „Technological Forecasting and Social Change”, Vol. 132, 2-17.
 
24.
Pieriegud, J., Paprocki, W., & Gajewski, J. (2016). Cyfryzacja gospodarki i społeczeństwa-szanse i wyzwania dla sektorów infrastrukturalnych. Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową – Gdańska Akademia Bankowa.
 
25.
Pietruszka-Ortyl, A. (2019). Współpraca międzyorganizacyjna z perspektywy nauk o zarządzaniu. Management and Administration Journal, 39(112), 11-23.
 
26.
Różanowski, K. (2007). Sztuczna inteligencja rozwój, szanse i zagrożenia. Zeszyty Naukowe Warszawskiej Wyższej Szkoły Informatyki, 2(2), 109-135.
 
27.
Rządkowski, G., & Sidor-Rządkowska, M. (2024). Zarządzanie 5.0 a Zarządzanie 4.0 – Przełom czy kontynuacja? Journal of Modern Science, 58(4).
 
28.
Schröder, C. (2016). The challenges of industry 4.0 for small and medium-sized enterprises. Friedrich-Ebert-Stiftung: Bonn, Germany, 7, 1-28.
 
29.
Schwab, K. (2017). The fourth industrial revolution, Crown Business. New York, 192.
 
30.
Szajna, A., Szajna, J., Stryjski, R., Woźniak, W. (2018). Wpływ narzędzi rozszerzonej rzeczywistości na monitorowanie i zarządzanie procesami produkcyjnymi. Zeszyty Naukowe Politechniki Poznańskiej. Organizacja i Zarządzanie, (78), 201-211.
 
31.
Szum, K., Magruk, A. (2019). Analiza uwarunkowań rozwoju Przemysłu 4.0 w województwie podlaskim. Akademia Zarządzania – 3(2)/2019.
 
32.
Ślusarczyk, B. (2019). Potencjalne rezultaty wprowadzania koncepcji Przemysłu 4.0 w przedsiębiorstwach. Przegląd Organizacji, (1), 4-10.
 
33.
Walicka, M., Czemiel-Grzybowska, W. (2023). Sztuczna inteligencja w zarządzaniu kapitałem przedsiębiorstwa w dobie Przemysłu 5.0. Akademia Zarządzania.
 
34.
Wallis, A. (2016). Innowacyjność narzędziem kształtowania przewagi konkurencyjnej przedsiębiorstwa XXI wieku. Zeszyty Naukowe Wydziału Nauk Ekonomicznych, 1(20), 311-325.
 
35.
Wilkin, J. (2003). Peryferyjność i marginalizacja w świetle nowych teorii rozwoju, [w:] A. Bołtromiuk (red.), Regiony peryferyjne w perspektywie polityki strukturalnej UE, Wyd. Uniwersytetu w Białymstoku, Białystok.
 
eISSN:2451-182X
ISSN:2083-3725
Journals System - logo
Scroll to top